Pse Dializë?
Veshka e njeriut kryen funksionet e mëposhtme,
1. Eleminon mbetjet dhe ujin nga qarkullimi i gjakut
Kripërat e tepërta, dhe kimikate e tjera që filtrohen me gjak duke ruajtur ekuilibrin e duhur të nevojshëm për trupin. Këto kimikate dhe kripërat e tyre së bashku me ujin e tepërt largohen nga trupi në formën e urinës së prodhuar nga veshkat. Prania e ujit të tepërt në trup rezulton në presionin e lartë të gjakut dhe enjtje të pjesëve të trupit.
2. Balancon përbërjen kimike të trupit
Me balancimin e niveleve fluide në trup veshkat ndihmojnë në ruajtjen e përbërjes kimike të trupit. Çekuilibri kimik në sistem prish metabolizmin normal që rezulton në sëmundje të shumta.
3. Ndihmon në prodhimin e eritrociteve (RBC)
Veshkat prodhojnë eritropoetinë; ky hormon stimulon prodhimin e qelizave RBC në trup. Qelizat RBC veprojnë si bartës të oksigjenit në qarkullimin e gjakut. Reduktimi i numërimit të RBC çon në anemi dhe ndjenjë dobësie të trupit.
4. Ndihmon në ruajtjen e presionit të gjakut
Veshka çliron hormone të tilla si reninë dhe angiotensinë, këto hormone rregullojnë elektrolitet dhe përmbajtjen e lëngjeve të trupit dhe ndihmojnë në rritjen apo uljen e presionit të enëve të gjakut. Dëmtimi i funksionit të veshkave rrit presionin e gjakut, e cila tensionon zemrën.
5. Ndihmon zhvillimin e kockave
Veshkat prodhojnë një hormon të quajtur Kalcitrol, ky hormone ruan nivelin e duhur të kalçiumit dhe fosfatit në gjak dhe kocka. Dëmtimi i funksionit të veshkave redukton prodhimin e Kalcitrolit dhe çon në sëmundje të kockave.
Dëmtimi i funksionit të veshkave është klasifikuar gjerësisht si:
1. Sëmundja Renale Akute SRA
Veshka papritmas ndalon së funksionuari, në shumicën e rasteve kjo është e përkohshme dhe është shkaktuar për shkak të një lëndimi, aksidenti apo helmimi.
2. Sëmundja Renale Kronike SRK
Humbja graduale e funksioneve të veshkave është quajtur si Sëmundja Renale Kronike dhe kjo mund të çojë në dëmtimin e përhershëm të veshkave. Në vijim janë identifikuar shkaqet kryesore të SRK:
- Diabeti mellitus
- Presioni i lartë i gjakut
- Sëmundje glomerulare e trashëguar
- Sëmundje kongjenitale të veshkave
- Policistiti Renal
- Sëmundjet kronike Renovaskulare
- Pielonefriti Kronik
- Gurët në veshka
- Analgjezik nefropati
- Drogërat
Pacientët që vuajnë nga Sëmundja Renale Akute zakonisht mjekohen me medikamente dhe dializë te përkohshme deri në funksionimin normal të veshkave, por nëse funksioni i veshkave nuk rikthehet opsioni i vetëm për shërim/ mbijetesë është zëvendësimi i veshkës (transplant) ose hemodializë deri kur zëvendësimi i veshkave është i mundur.
Dializa bëhet në dy mënyra:
Dializë Peritoneale:
Lëngu special futet në kavitetin peritoneal, e cila është e rrethuar nga arteriet dhe venat. Mbeturinat në gjak transferohen nëpërmjet membranës gjysmë të depërtueshme peritoneale.
Hemo Dializë:
Gjatë hemodializës gjaku që nxirret nga trupi pastrohet duke përdorur një dializant, dhe rikthehet në trup. Një fistul arterio-venoze implantohet në mënyrë kirurgjikale në trup për largimin dhe injektimin e gjakut në sistem.
Nën mbikëqyrje mjekësore hemodializa bëhet në qendër gjatë orëve të ditës, që është opsioni më i zakonshëm dhe më i preferuar, sepse ajo ofron kosto relativisht të ulët të proçedurës për pacientin, por kjo metodë ka kufizimet në vijim:
- i. Pacienti duhet të udhëtojë për në qendrën e hemodializës për çdo proçedurë
- ii. Orari dializës duhet të ndiqet në mënyrë rigoroze
- iii. Orari dializës kufizon aftësinë për të udhëtuar diku tjetër
- iv. Në punë me kohë të plotë, orari është i prekur
- v. Pacientët në hemodializë duhet të ndjekin në mënyrë rigoroze një dietë të posaçme
- vi. Medikamentet mbështetëse duhet të merren rregullisht, sipas përshkrimit të mjekut
